Huisartsen behandelen individuele patiënten, maar zijn ook betrokken bij een breder gezondheidsdoel, planetary health, want de gezondheid van mens, dier en planeet zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In dat licht komt een minder zichtbaar, maar urgent milieuprobleem steeds nadrukkelijker in beeld: de impact van medicijnen en geneesmiddelenresten in het milieu en vooral het oppervlaktewater.

De medische literatuur brengt verschillende gezondheidseffecten in verband met blootstelling aan PFAS: stijging van leverenzymen, verstoring van het lipidenmetabolisme en een verminderde antistoffenrespons na vaccinatie met tetanus en difterie.1 Gezien de uiteenlopende kwaliteit van de observationele studies en verschillen in methodiek, bestaat er nog veel onzekerheid over de associatie tussen PFAS en gezondheidsproblemen.

Niet iedereen denkt op dezelfde manier: de ene leest gemakkelijk tussen de lijnen, terwijl de ander blijft steken bij de letterlijke betekenis. Het herkennen van verschillen in contextverwerking verbetert de communicatie en beperkt misverstanden.

Infecties tijdens de eerste levensmaand leiden wereldwijd jaarlijks tot meer dan 500 000 neonatale sterfgevallen. Het blijft een uitdaging om tijdens de eerste levensmaanden onderscheid te maken tussen spontaan genezende virale infecties en ernstige bacteriële aandoeningen. Deze diagnostische onzekerheid in een cruciale levensfase leidt vaak tot uitgebreid diagnostisch onderzoek, een lage drempel om antibiotica voor te schrijven en een hoog aantal ziekenhuisopnames.

Het Project Bijzondere Noden uit 2011 toonde dat 40% van de zorgafhankelijke 65-plussers in Vlaanderen geen natuurlijke tanden heeft, maar wel een volledige gebitsprothese in boven- en onderkaak. Bij 90-plussers hebben bijna 3 op de 4 een gebitsprothese in de bovenkaak en de helft heeft één in de onderkaak. Recenter onderzoek toont aan dat een derde (32,4%) van de 65-plussers een volledige uitneembare gebitsprothese draagt.

Antibiotica behoren tot de meest gebruikte therapeutische middelen in de geneeskunde, maar hun effectiviteit staat onder druk door de toenemende antimicrobiële resistentie, één van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid wereldwijd. In de ambulante zorg worden kinderen opvallend vaak behandeld met antibiotica, hoewel slechts een klein deel van de acute infecties bij kinderen een bacteriële oorsprong heeft.

Diabetes vormt een wijdverspreid gezondheidsprobleem dat in 2021 naar schatting 6,7 miljoen levens eiste en verantwoordelijk was voor 12,2% van de sterfgevallen bij personen tussen 20 en 79 jaar. Wereldwijd is naar schatting 45% van de mensen met diabetes niet gediagnosticeerd, wat wijst op een structurele tekortkoming in gezondheidszorgsystemen om diabetes tijdig op te sporen en adequaat te behandelen.

Internationale gegevens tonen dat ongeveer een derde van alle antibioticavoorschriften bij kinderen niet de adviezen van de richtlijnen volgt. De beslissing om met antibiotica te behandelen is vaak ingegeven door voorzichtigheid, druk van ouders of de wens om gerust te stellen. Maar overmatig gebruik van antibiotica verhoogt de kans op antimicrobiële resistentie, een groeiend wereldwijd probleem dat geassocieerd is met bijna vijf miljoen doden per jaar.

Zuivering van huishoudelijk afvalwater (influent) start met een mechanische reiniging via roosters om grof vuil te verwijderen. Daarna volgt een microbiologische zuivering in een actief-slib systeem, waarbij micro-organismen het opgeloste en fijnverdeelde organische materiaal verwerken: menselijke uitscheidingsproducten, voedselresten en detergenten. Dit organisch materiaal wordt omgezet in koolstofdioxide, water en nieuwe biomassa (slib).

Amelia, een vrouw van 32 jaar, presenteert zich met jeuk over de gehele huid en ‘donkere plekken’ die zij als cosmetisch storend ervaart (foto 1). Zij vertelt dat de huid ‘dik en ruw’ aanvoelt. Krabben geeft tijdelijk verlichting, maar de jeuk keert snel terug. De klachten zijn al langere tijd wisselend aanwezig, maar zijn niet eerder zo heftig geweest.