Jaren geleden, tijdens een medischpsychologisch weekend, vertelde een collega dat hij in zijn beginjaren vooral aandacht gaf aan wat hij zag. Nu vond hij eerder ‘horen en luisteren’ belangrijk. Wat betekent dat? Het eerste is eenvoudig te verstaan: de medische wetenschap heeft zich ontwikkeld door steeds nauwkeuriger waar te nemen en te analyseren wat in het lichaam plaatsgrijpt via autopsie, labo en beeldvorming. Een correcte diagnose stellen komt voort uit ‘het gezien hebben’ en een diagnose missen is ‘het niet gezien hebben’. Een heel verschil!

Ik herinner me mijn allereerste contact als huisarts, in juli 1979. Het was een huisbezoek achter de hoek van de praktijk. Een man van in de dertig was twee dagen snotterig, maar zonder koorts. Hij wilde een ‘paardenmiddel’ om niet ziek te worden tijdens zijn vakantie. Ik rondde toen naar ieders tevredenheid het consult af met... een voorschrift voor antibiotica.

Ondertussen zijn we vijf jaar na de ontdekking van hoge PFOS concentraties tijdens de werken aan de Oosterweelverbinding. Sindsdien zijn in Vlaanderen meerdere hotspots van PFAS verontreiniging vastgesteld. Dergelijke lokale vervuilingen veroorzaken veel onzekerheid en stress bij de getroffen bevolking. Hoewel het moeilijk blijft om met zekerheid een causaal verband te leggen tussen specifieke verbindingen en gezondheidsproblemen, hoeft dat verband niet volledig bewezen te zijn vooraleer maatregelen worden genomen.

De problematiek van medicijnresten in water staat hoog op de internationale en Europese agenda. Zowel op vlak van milieu (waterkwaliteit) als gezondheidszorg (duurzame zorg) worden nieuwe maatregelen uitgerold of voorbereid. Wie moet in actie komen om dit uit te voeren?

Een twintiger komt met een bevuilde wonde die hij al meer dan een dag heeft. Zijn laatste vaccinatie tegen tetanus dateert van meer dan tien jaar geleden. Na de gebruikelijke wondzorg stel ik hem voor een herhalingsvaccin toe te dienen.

Onze directe leefomgeving, en dus ook ons voedsel, bepaalt onze gezondheid en zeker die van kinderen. Een meer plantaardig en biologisch voedingspatroon is een goed plan om kinderen zo gezond mogelijk te laten opgroeien.

Deze zomer is de koelste van alle volgende. Deze ironische observatie drukt ons op een brandende actualiteit: de temperaturen van alle volgende zomers zullen permanent de menselijke gezondheid ondergraven. Het is wat vergelijkbaar met de terugkerende epidemieën in de winterperiodes: de ene winter wat heviger dan de andere.

Een collega schreef ooit dat de vraag of ze wel een goede dokter was, haar dikwijls bezighield. Wat maakt inderdaad iemand tot een goede arts? ‘Goed’ geldt weliswaar als de meest algemene waardering die je kan uiten. Vakbekwaamheid, communicatievaardigheid en randvoorwaarden zijn zeker voorwaarden voor een goede geneeskunde, zoals onder andere uitgewerkt in de zeven kerncompetities van CanMeds.

Het is een herkenbaar verhaal in de huisartsenpraktijk. Een jonge vrouw, meestal wat gehaast en beschaamd, vraagt om de noodpil. Ze wil geen uitleg, geen vragen, enkel een snelle oplossing. De urgentie dringt, dus we helpen: de pil wordt voorgeschreven, het probleem lijkt van de baan. Maar is het dat echt?

Internationaal groeit de aandacht om in het kader van de doelstellingen van gezondheidssystemen ook een prominente plaats te geven aan ecologische aspecten. Dit in twee richtingen: een gepast antwoord bieden op de impact van klimaatveranderingen op de gezondheid van individuen en populaties, maar ook de noodzaak om de ecologische voetafdruk van het gezondheidszorgsysteem zelf te verkleinen.