Wie met één oog de algemene pers volgt, komt al gauw een bericht tegen over het ‘huisartsentekort’, met vaak een quote als: “Een cascade van pensionering van lokale huisartsen laat duizenden patiënten verweesd achter.”

Het derde seizoen van de podcastreeks ‘Komt een arts bij de dokter’ opent met menselijke nabijheid in de arts-patiëntrelatie. Een essentieel onderdeel van het huisarts zijn, maar waar liggen de grenzen van de huisarts?

Wat is de essentie van huisartsgeneeskunde? Dan komen al snel termen opduiken van coördinator van de zorg en poortwachter naar de tweede lijn. Dat klopt, zeker vanuit het perspectief van de organisatie van de zorg. Wat patiënten aantrekt in hun huisarts is van een ander niveau en dan durf ik het woord ‘betrokkenheid’ graag gebruiken.

De wet op patiëntenrechten hebben een flink duwtje gegeven aan een open en eerlijke communicatie met patiënten. In mijn beginjaren als huisarts waren patiënten tevreden met een ‘geweldige’ chirurg, maar van ‘weinig zeg’.

Deze zomer is de koelste van alle volgende. Deze ironische observatie drukt ons op een brandende actualiteit: de temperaturen van alle volgende zomers zullen permanent de menselijke gezondheid ondergraven. Het is wat vergelijkbaar met de terugkerende epidemieën in de winterperiodes: de ene winter wat heviger dan de andere.

Ik herinner me mijn allereerste contact als huisarts, in juli 1979. Het was een huisbezoek achter de hoek van de praktijk. Een man van in de dertig was twee dagen snotterig, maar zonder koorts. Hij wilde een ‘paardenmiddel’ om niet ziek te worden tijdens zijn vakantie. Ik rondde toen naar ieders tevredenheid het consult af met... een voorschrift voor antibiotica.

Opvolging van hartfalen is een intensief traject, waarbij op de eerste plaats de patiënt betrokken is via zelfmonitoring van lichaamsgewicht, hartslag en bloeddruk. Maar het is de huisarts of de praktijkverpleegkundige die de educatie verzorgen en de supervisie/coördinatie van de ambulante zorg op zich nemen.

Nauwkeurige opvolging van patiënten met hartfalen zorgt voor een daling van onverwachte hospitalisaties en overlijden. Maar dagelijkse monitoring van bloeddruk, hartslag, gewicht en eventueel zuurstofsaturatie vraagt veel inzet van patiënten en mantelzorgers.

De eerste weken na ontslag uit het ziekenhuis zijn een kwetsbare periode voor patiënten met hartfalen. Er is een verhoogd risico op heropname in het ziekenhuis en overlijden.